Wydział Teologiczny Uniwersytetu Śląskiego

Oferta WTL UŚ

konsultacje - wyjątki

zgłoszone przez pracowników wyjątki w zwykłych terminach konsultacji:

ks. R. Dappa: 15.11 (piątek) w godz. 9.30-10.15

M. Gwóźdź: odwołane do 22.11. (L4)

M. Kozubek: 14.12., godz. 15:30-17:00 (zamiast 10.12.)

zajęcia dydaktyczne - zmiany/wyjątki

zgłoszone przez pracowników zmiany/wyjątki w zwykłych terminach zajęć dydaktycznych:

M. Gwóźdź: odwołane do 22.11. (L4)

A. Kłos-Skrzypczak: 14.11. zajęcia dla NoR rok I i III - odwołane.

Studia Pastoralne
Rocznik Wydziału Teologicznego UŚ



8 (2012)


  SPIS TREŚCI
(table of contents)


summaria

  edytorial

  informacje

  13-24
  25-79
  80-94
  95-107
  119-129
  130-140
  149-160
  161-172
  173-183
  184-195
  196-210
  226-246
  247-260
  261-272

  recenzje
  sprawozdania

artykułów / items: 17

Adamczyk, D.

Quotations from the Book of Malachi in Synoptic Gospels

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 261-272
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

CYTATY Z KSIĘGI MALACHIASZA W EWANGELIACH SYNOPTYCZNYCH
Streszczenie
W Ewangeliach synoptycznych cytowane są słowa z Księgi Malachiasza. Tekst o przygotowaniu drogi dla Pana z Ml 3,1 zawarty jest w perykopie dotyczącej Jana Chrzciciela, jako poprzednika Zbawiciela (Mt 11,7-15; Mk 1,1-8; Łk 7,24-30). Słowa o proroku poprzedzającym nadejście dnia Pańskiego z Ml 3,23 n. cytuje tylko Łukasz w ramach perykopy dotyczącej zapowiedzi narodzenia Jana (Łk 1,5-25). W reinterpretacji ewangelicznej tekstów z Księgi proroka Malachiasza na osobie Jana Chrzciciela spełniła się przepowiednia o przygotowaniu drogi dla Pana z Ml 3,1 oraz o powrocie Eliasza z Ml 3,23 n. Posłannictwem Jana Chrzciciela było głoszenie przyjścia Mesjasza i bezpośrednie przygotowanie ludzi do tego wydarzenia.



QUOTATIONS FROM THE BOOK OF MALACHI IN SYNOPTIC GOSPELS
Summary
The extract of Malachi 3:1 about preparing the way for the Lord is put into the pericope on John the Baptist being a predecessor of the Saviour (Matthew 11:7-15, Mark 1:1-8, Luke 7:24-30). This prophecy is fulfilled with the person of John the Baptist as he is somebody more important than just God’s herald. With the prophecy of Elijah’s return (Malachi 4:5) he is the one who directly announces the coming of the Lord. Luke is the only writer of the three synoptic gospels that refers to the words of Malachi 4:5-6 and he puts them in his pericope on the announcement of John’s birth (Luke 1:5-25). Luke’s gospel underlines the contrast between John the Baptist and Jesus emphasizing Jesus’ transcendency. The Gospel reinterpretation identifies the coming of the Messiah with the coming of God which makes them equal.
Matthew notes that Jesus speaks of John the Baptist and if you are willing to accept it, he is Elijah who is to come (Matthew 11:14). John is the messenger of the kind usually angels are and none of the other prophets had such an honour. His duty is to preach and prepare the people for the Messiah. Jesus praises John while John is imprisoned and that makes him the first human being to die for Christ.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 97

Biela, B.

Eucharistic gathering as the heart of celebrating „the eighth day” in a parish

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 184-195
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

ZGROMADZENIE EUCHARYSTYCZNE SERCEM ŚWIĘTOWANIA „ÓSMEGO DNIA” W PARAFII
Streszczenie
W wolnej Polsce nastąpiła relatywizacja niedzieli. Coraz większy procent Polaków ten święty dzień spędza w nowych „świątyniach konsumpcji”, jakimi są hipermarkety. Smutkiem napawa fakt, że żadnych reperkusji w polskim prawie nie spowodował list apostolski Jana Pawła II Dies Domini, w którym papież apelował o poszanowanie niedzieli. Wobec faktu desakralizacji czasu oraz braku głębszego zrozumienia sensu niedzieli jako dnia świątecznego, jawi się konieczność permanentnego wychowania do właściwego świętowania dnia Pańskiego. Eucharystia w pewnym sensie jest celem życia religijnego. Wynika to stąd, że z chrześcijańskiego punktu widzenia celem życia człowieka jest włączenie się w Boże plany zbawcze. Ich punktem kulminacyjnym jest Jezus Chrystus i Jego tajemnica paschalna, która nieustannie uobecnia się w Kościele. Dokonuje się to zwłaszcza w zgromadzeniu eucharystycznym, dzięki któremu ludzie jednoczą się z Chrystusem w słowie i sakramencie oraz ze sobą nawzajem. W ten sposób w Eucharystii realizuje się i pogłębia wspólnota ludzi z Bogiem i pomiędzy sobą. Tego rodzaju komunia jest celem całej historii zbawienia. Oczywiście w aspekcie eschatologicznym jest ona równocześnie źródłem, gdyż jest znakiem wskazującym na ostateczną wspólnotę, która zrealizuje się dopiero u kresu historii zbawienia. Będąc jednakże źródłem, zawiera w sobie już to, do czego ma prowadzić. W związku z powyższym wydaje się, iż ciągle za mało w nauczaniu i wychowaniu podkreślany jest związek niedzieli z tym, co można nazwać „teologią dnia ósmego”. Niedziela bowiem, jak podkreśla Jan Paweł II w Dies Domini, nie tylko jest dniem pierwszym, ale także „dniem ósmym”, to znaczy, że w stosunku do tygodniowego cyklu siedmiu dni zajmuje pozycję wyjątkową i transcendentną, symbolizując zarazem początek czasu i jego kres w „przyszłym wieku […]. Niedziela jest znakiem tego naprawdę jedynego dnia, który nastąpi po obecnym czasie – dnia trwającego bez końca […]; niedziela jest nieustannym zwiastowaniem życia wiecznego, które podtrzymuje nadzieje chrześcijan i dodaje im sił w drodze” (nr 26). Eschatologiczny wymiar Eucharystii, podkreślany przez teologię dnia ósmego, wyraża samą naturę chrześcijańskiej egzystencji na ziemi. Jest to uprzywilejowany moment, w którym Kościół doświadcza siebie jako pielgrzyma. Msza św. pobudza chrześcijan, by żyli eschatologicznie ze spojrzeniem i sercem zwróconym w górę. Dlatego też niedzielne sprawowanie Eucharystii powinno być prawdziwym świętem w parafii. Teologia dnia ósmego może znaleźć także konkretne odzwierciedlenie w praktyce pastoralnej wspólnoty parafialnej. Świat bowiem nie potrzebuje parafii jako miejsca, w której można znaleźć wszystkie udogodnienia, działania i rozrywki, lecz jako miejsca pielgrzymki i radości. Miejsca, gdzie doświadcza się obecności Ducha i gdzie ktoś, kto przychodzi po raz pierwszy, jest zmuszony dostrzec coś innego i zawołać jak ci, którzy wchodzili do pierwszych wspólnot chrześcijańskich: Naprawdę Bóg jest wśród was! (por. 1 Kor 14,25).



EUCHARISTIC GATHERING AS THE HEART OF CELEBRATING „THE EIGHTH DAY” IN A PARISH
Summary
It is true that in free Poland Sunday became relativized. More and more Poles spend this holy day in new „temples of consumption” which are supermarkets. Hundreds of thousands of people are forced to work. It is sad that the apostolic letter of the pope, Dies Domini, in which John Paul II appealed for respecting Sunday did not trigger any legal repercussions in Poland. In view of desacralised time and a lack of a deeper understanding of the meaning of Sunday as the day of celebration, one can see a necessity of a permanent upbringing to celebrating Sunday.
The Eucharist is, in a sense, the aim of a religious life because from the Christian perspective the purpose of life is getting involved in God’s redemptive plans. Their pivotal point is Jesus Christ and His Passover mystery which is constantly being personalised in the Church. It is done especially in a Eucharistic gathering thanks to which people get unified with Christ in the word and the sacrament and with one another. In this way it is the Eucharist where the community with God and among people becomes real and gets deepened. This type of a communion is the purpose of the whole history of salvation. Of course in the eschatological perspective it is also the source towards the purpose since this is the sign pointing at the ultimate community which will get realised at the end of the history of salvation. Being the source, however, it already includes its own purpose to which it is supposed to lead.
In view of the above it seems that both in teaching and upbringing the link between Sunday and what can be called „the theology of the eighth day” is insufficiently emphasised. For Sunday, as John Paul II emphasises in Dies Domini: “is not only the first day, it is also „the eighth day”, set within the sevenfold succession of days in a unique and transcendent position which evokes not only the beginning of time, but also its end in „the age to come”. [...] Sunday symbolizes that truly singular day which will follow the present time, the day without end which will know neither evening nor morning, the imperishable age which will never grow old; Sunday is the ceaseless foretelling of life without end which renews the hope of Christians and encourages them on their way (No. 26).“
On the other hand eschatological dimension of the Eucharist, emphasised by the theology of the eighth day, expresses the very nature of a Christian existence on the earth. It is a privileged moment in which the Church experiences itself as „the pilgrim”. The Mass stimulates Christians to live in an eschatological way, as pilgrims, with their eyes and hearts turned upwards. Therefore the Sunday Eucharist should be a real celebration. Theology of the eighth day may be reflected concretely in the pastoral practice of a parish community. For the world does not need a parish in which you can find all sorts of convenient facilities, actions and entertainment which are produced and distributed by the world, but the place of a pilgrimage and joy. The place where one can experience the presence of the Holy Spirit and where someone coming for the first time is forced to notice something else and shout like those who were entering the first Christian communities Truly God is among you! (1 Co 14:25).


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 96

Celary, I.

In Sorge um ein religiöses Klima in der Familie

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 117-126
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

W TROSCE O RELIGIJNY KLIMAT W RODZINIE
Streszczenie
Papież Benedykt XVI w encyklice Caritas in veritate pisze: „Dzisiejszy świat jest przeniknięty pewnymi kulturami o podłożu religijnym, które nie kierują człowieka do komunii, ale izolują go w poszukiwaniu indywidualnego dobrobytu” (nr 55). Często ten dobrobyt prowadzi ludzi do odrzucenia Boga oraz życia religijnego. „Bez Boga człowiek jednak – zdaniem Benedykta XVI – nie wie, dokąd zmierza i nie potrafi nawet zrozumieć tego, kim jest” (nr 78). Ludzkie stworzenie bowiem, jako posiadające naturę duchową, realizuje się przede wszystkim najpełniej w relacjach z Bogiem i w relacjach międzyludzkich. Odnosi się to szczególnie – jak czytamy w konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen gentium – do wspólnoty rodzinnej, w której każde dziecko przez sakrament chrztu zostaje włączone w żywą relację z Bogiem i Kościołem. To w domu rodzice mają być dla siebie nawzajem oraz dla swoich dzieci pierwszymi świadkami wiary oraz miłości Chrystusa (por. nr 35). Rodzina posiada szczególne możliwości dla spełnienia swych funkcji wychowawczych. Wynika to także z faktu odpowiedzialności rodziny wobec młodego człowieka. Deklaracja o wychowaniu chrześcijańskim Gravissimum educationis podkreśla: „Rodzice, ponieważ dali życie dzieciom, w najwyższym stopniu są zobowiązani do wychowania potomstwa i dlatego muszą być uznani za pierwszych i głównych wychowawców” (nr 3). Od najmłodszych zatem lat rodzice chrześcijańscy powinni uczyć dzieci poszanowania i czci Boga oraz bliźniego. Również jako pierwsi wychowawcy oraz katecheci, powinni być świadomi posiadanej wiedzy religijnej, umiejętności wychowawczych, odpowiedzialności za dziecko oraz jego wychowanie religijne. Powinni ponadto rozumieć potrzebę tworzenia klimatu chrześcijańskiego w rodzinie. Papież Benedykt XVI wzywa rodziców chrześcijańskich, by pomagali swoim dzieciom wierzyć, by towarzyszyli im w drodze do Jezusa i z Jezusem, bo życie w rodzinie – według papieża – staje się bardziej radosne i otwarte, jeśli jest w nim obecny Bóg i doświadcza się Jego bliskości, zwłaszcza podczas modlitwy



CONCERN FOR A RELIGIOUS CLIMATE IN A FAMILY
Summary
Pope Benedict XVI in the Encyclical Caritas in veritate says that „there are certain religious cultures in the world today that do not oblige men and women to live in communion but rather cut them off from one other in a search for individual well-being” (No. 55). This well-being leads people to rejection of God and a religious life. „Without God – in the pope’s opinion – man neither knows which way to go, nor even understands who he is” (No. 78). For human creation, having a spiritual nature, accomplishes itself In the fullest way most of all in relations with God and interpersonal relations. This relates in a special way – as we read in the Dogmatic Constitution on the Church Lumen gentium – to a family community in which every child through the sacrament of baptism enters the living relation with God and the Church. It is at home where parents are to be witnesses of the faith and love of Christ to one another and to their children (see No. 35).
A family has got special capacities to fulfil its didactic functions. They result from the fact of responsibility of a family for a young person. The Declaration on Christian Education Gravissimum educationis underlines the fact that „since parents have given children their life, they are bound by the most serious obligation to educate their offspring and therefore must be recognised as the primary and principal educators” (No. 3).
Therefore from the earliest years Christian parents should teach their children respect and reverence to God and neighbours. As the first educators and catechists of their children they should be aware of their religious knowledge, educational skills, responsibility for their child and its religious upbringing. They should also understand the need of creating a Christian climate in their families. Pope Benedict XVI calls Christian parents to help their children to believe, to accompany them on a road to Jesus and with Jesus, because life in a family – according to the pope – becomes more open and joyful if God is present in it and if one experiences His closeness, especially in a prayer.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 54

Grocholewski, Z.

Związek wolności z Prawdą

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 13-24
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

RELATIONSHIP BETWEEN FREEDOM AND TRUTH
Summary
The article is a philosophical-theological reflection on the relationship between freedom and truth. The author, using familiar texts as a background, especially documents of contemporary Popes, presents original and personal thoughts on the topic. The author attempts to assert that an honest attitude towards truth is a condition of freedom.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 129

Hoever, G.

End-of-life care in Germany an overview

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 130-140
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

TROSKA O TERMINALNIE CHORYCH W NIEMCZECH. Ogólny zarys problematyki
Streszczenie
Autor proponuje spojrzenie na zagadnienie troski o terminalnie chorych z potrójnej perspektywy:
a) epidemiologicznej i statystycznej,
b) zapewnienia opieki medycznej oraz finansowania,
c) społeczno-politycznej oraz medyczno-etycznej. Wszystkie perspektywy są szczegółowo przeanalizowane. Autor tekstu podkreśla, że osoba chora terminalnie i otrzymująca pomoc paliatywną nie powinna być postrzegana jedynie jako odosobniona ofiara choroby. Oczywiście z medycznego punktu widzenia jakość życia w takich przypadkach podlega systematycznemu pogorszeniu, jednak człowiek chory nie doświadcza jedynie obaw i strachu, ale także nadziei, która obejmuje również rodzinę i osoby najbliższe choremu. Życie zmierzające do swego ziemskiego końca może przyczynić się do uświadomienia sobie skończoności naszego bytu, a także do spojrzenia na śmierć jako swego rodzaju dopełnienie życia. Także dla osób zaangażowanych w pomoc paliatywną może być to nie tylko doświadczenie pasywne, ale aktywne ubogacenie ich własnej egzystencji.



END-OF-LIFE CARE IN GERMANY. An overview
Summary
The author presents an overview on the issue of care for the terminally ill from the triple perspective: a) epidemiological and statistical perspective, b) the perspective of hospital operators and insurance companies, c) the social-political and medical-ethical perspective. All the perspectives are analysed in details. The author of the paper emphasises that a terminally ill person who receives a palliative care should not be viewed only as a separated victim of the illness. Of course from the medical point of view in such cases life quality is systematically reduced, however a palliative patient does not only have fears and worries, but also hope which embraces his family and the nearest and dearest. The end of life can contribute to realisation of its finitude and looking at death as a sort of fulfilment of life. Experience of life coming to its end by persons involved in palliative care may be not only something passive, but an active enrichment of their own existence.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 75

Klausnitzer, W.

Ist das Christentum allen anderen Religionen überlegen?

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 25-79
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

CZY CHRZEŚCIJAŃSTWO PRZEWYŻSZA WSZYSTKIE INNE RELIGIE?
Streszczenie
Obszerny artykuł Wolfganga Klausnitzera stawia sobie za cel odpowiedź na pytanie: „Czy chrześcijaństwo przewyższa wszystkie inne religie?”. W pierwszej części opracowania autor wyjaśnia rozumienie terminu „religia” na przestrzeni wieków, a także bardzo wnikliwie przedstawia rozwój oraz stosunek do religii myślicieli poszczególnych epok. W drugiej części pracy zastanawia się nad stosunkiem chrześcijaństwa do innych religii. Czy chrześcijaństwo góruje nad innymi religiami, ponieważ nie jest religią, ale objawieniem Boga? Próbując odpowiedzieć na to pytanie, autor przywołuje różne spojrzenia na tę kwestię, w końcu odwołuje się do noty Kongregacji Nauki Wiary z 24 stycznia 2001 roku. Jej autorzy skoncentrowali się na następujących pięciu punktach: jedyne i powszechne pośrednictwo zbawcze Jezusa Chrystusa; jedyność i pełnia objawienia Jezusa Chrystusa; powszechne działanie zbawcze Ducha Świętego; przyporządkowanie wszystkich ludzi do Kościoła; wartość i funkcje zbawcze różnych tradycji religijnych. Wolfgang Klausnitzer z całą stanowczością stwierdza, że Kościół katolicki nie odrzuca innych religii, ale z pełną powagą pochyla się nad ich pismami oraz nakazami



DOES CHRISTIANITY SURPASS OTHER RELIGIONS?
Summary
A detailed article of Wolfgang Klausnitzer aims at the answer to the following question: „Does Christianity surpass other religions?” In the first part of the paper the Author explains the understanding of the term religion throughout the ages and presents in a very detailed way a development and an attitude of thinkers towards religion in respective periods. In the second part he meditates upon the attitude of Christianity towards other religions. Does Christianity „dominates” other religions since it is not a religion but a revelation of God? Trying to answer this question the Author quotes different points of view on this matter and eventually refers to the note of the Congregation of the Doctrine of the Faith from January 24, 2001. Its authors analysed in details the following five issues: On the sole and universal salvific mediation of Jesus Christ, On the unicity and completeness of revelation of Jesus Christ, On the universal salvific action of the Holy Spirit, On the orientation of all human beings to the Church, On the value and salvific function of the religious traditions.
Wolfgang Klausnitzer makes it very clear that the Catholic Church does not reject other religions, but examines with all gravity their writings and commandments.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 237

Kranemann, B.

Christliche Festkultur und kulturelle Identität Europas – Kontinuität und Diskontinuität

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 80-94
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

CHRZEŚCIJAŃSKA KULTURA ŚWIĘTOWANIA I KULTUROWA TOŻSAMOŚĆ EUROPY – KONTYNUACJA I ZERWANIE
Streszczenie
Treścią rozważań autora są dwie zasadnicze tezy. Po pierwsze religijne rytuały i liturgie, czyli chrześcijańska kultura święta i świętowania, posiadają w sobie moc przypominającą, performatywną i tworzącą tożsamość. Po drugie religijne rytuały wywierają wpływ na kulturę, a tym samym na kulturową tożsamość. Jeśli dziś w Europie oczekuje się nowego ożywienia religii, to – podobnie jak w przeszłości – szczególna rola w tym procesie przypada rytuałom. Chrześcijańska kultura świętowania wpływa na ogólnoludzką kulturę między innymi przez przeżywanie świąt jako „religijnego kontrapunktu”, czyli otwarcie naszej codzienności na inny, Boży czas i wymiar transcendencji, przez podkreślanie ludzkiej godności każdego człowieka w sakramencie chrztu, bez względu na płeć czy pochodzenie, czy przez szacunek okazywany umierającym i umarłym. Autor podkreśla, że jeśli na początku XXI wieku religia określana jest jako kulturowe źródło Europy, to właśnie chrześcijańska kultura świętowania może być tego wyrazem



CHRISTIAN CULTURE OF CELEBRATION AND A CULTURAL IDENTITY OF EUROPE – CONTINUATION AND A BREAK-UP
Summary
The author’s reflection focuses on two major assumptions. First of all religious rituals and liturgies, which is a Christian culture of a feast and celebration, include a recollective, performative and identity-creating power. Second of all religious rituals have an impact on culture and therefore on a cultural identity. If today in Europe a new religious awakening is expected, then similarly to the past a special role in this process belongs to rituals. Christian culture of celebrating affects a universal culture by celebrating feasts as a “religious counterpoint”, which is opening our everyday life to a “different” and Divine time and a transcendent dimension, by emphasizing a human dignity of every person in the sacrament of baptism regardless sex or a social background and by a practice of humanism shown to the dying and the deceased. The author emphasizes that if at the beginning of the twenty first century religion is described as a cultural source of Europe, it is a Christian culture of celebrating that may become its communicator.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 124

Kulbacki, P.

Family Catechumenate in the Church of the Home

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 95-107
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

KATECHUMENAT RODZINNY W KOŚCIELE DOMOWYM
Streszczenie
W artykule przedstawiona została rola ukazanego w adhortacji Familiaris consortio Kościoła domowego w aspekcie inicjacji chrześcijańskiej opisanej w posoborowych Obrzędach chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych (Ordo initiationis christianae adultorum – OICA). Szczególny charakter chrześcijańskiej inicjacji w rodzinie wynika z powołania rodziców, którzy w sakramencie małżeństwa otrzymują konsekrację do chrześcijańskiego wychowania dzieci. Kościół jako wspólnota zjednoczona w Duchu Świętym (koinonia) konstytuuje się w wymiarze określonym poprzez pojęcia martyria, leiturgia, diakonia – analogicznie jest w Kościele domowym. W historii Kościoła spotykamy się z dwiema podstawowymi formami wprowadzania w życie wspólnoty chrześcijańskiej nowych członków. Pierwsza z nich to katechumenat dorosłych, którzy osobiście, świadomie przyjęli Ewangelię. Jest to proces mający na celu stopniowe wdrożenie ich w życie chrześcijańskie (por. OICA 4), a prowadzący do przyjęcia sakramentów inicjacji wraz z towarzyszącą im mistagogią. Druga forma to wdrażanie w życie chrześcijańskie ochrzczonych w niemowlęctwie dzieci, które dokonuje się wraz z ich rozwojem biologicznym, społecznym, psychicznym i duchowym. Proces ten, nazywany katechumenatem rodzinnym, postępuje stopniowo jako naturalny element wychowania dzieci w rodzinie chrześcijańskiej. Stanowi on przygotowanie do przyjęcia sakramentów Eucharystii i bierzmowania.



FAMILY CATECHUMENATE IN THE DOMESTIC CHURCH
Summary
In the present article the role of the „Church of the Home” in the exhortation Familiaris consortio is analysed in the aspect of Christian initiation defined in the post-Council Rite of Christian Initiation of Adults (Ordo initiationis christianae adultorum). The Christian initiation has a special character in the life of family, because Christian parents in the sacrament of Matrimony are consecrated to educate their children in a really Christian spirit. The Church that is a community united in the Holy Spirit – koinonia – is realized in the dimension defined by the terms martyria, leiturgia, diakonia and similar it is in the Church of Home.
In the history of the Church we find the two basic forms of introducing new members into the Christian community. The first one is the catechumenate of adults who personally, consciously accepted the Gospel. This is a process aiming at accustoming them to Christian life stage by stage (cf. OICA 4), and leading to receiving the sacraments of initiation along with the mystagogy accompanying them. The other form is accustoming children who were baptized in infancy to Christian life; this is done parallel to their biological, social, psychological and spiritual development. This process also happens gradually as a natural element of educating children in a Christian family, and it is called „family catechumenate”. Here is the place of preparation children for receiving the sacraments of the Eucharist and the Confirmation.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 152

Maciaszek P.

The role of Mary in the life of a priest

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 247-260
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

ROLA MARYI W ŻYCIU KAPŁANA
Streszczenie
W nauczaniu Kościoła ukazywany jest związek Najświętszej Maryi Panny z życiem i posługą kapłanów. W dokumentach Soboru Watykańskiego II, tekstach błogosławione-go Jana Pawła II czy też Benedykta XVI wielokrotnie podkreślana jest rola Matki Bożej w rozwoju duchowego życia kapłanów, od którego zależny pełniona przez nich posługa duszpasterska. Jako aktualna jawi się zatem potrzeba analizowania tego zagadnienia, dzięki czemu ci, którzy przyjęli sakrament święceń, będą mogli zarówno na nowo odkrywać swoją tożsamość, jak i skuteczniej wypełniać zlecone im zadania. Niniejszy artykuł stanowi odpowiedź na pytania: dlaczego tak bardzo ważna dla każdego kapłana jest miłość do Najświętszej Maryi Panny i dlaczego wynikająca z sakramentu święceń posługa powinna być Jej naśladowaniem? W jaki sposób naśladowanie to powinno być urzeczywistniane? Miłość kapłana do Maryi – jak wykazano w tekście – stanowi drogę poznania Jej niezachwianej wiary w Boga. Obdarowani sakramentem święceń mogą wówczas dostrzec także Jej bezwarunkowe (czyli całkowite) posłuszeństwo, zobaczyć, na czym polega osobowe zawierzenie się Bogu. Matka Zbawiciela, poprzez pełną uległość rozumu i woli wobec objawiającego swoją wolę Ojca Przedwiecznego, nosi w sobie całkowitą „nowość” wiary. Dla Niej wierzyć znaczyło to samo, co zmieniać swe życie w duchu Chrystusa; Jej wiara była wędrówką i ciągłym zgłębianiem tajemnicy Chrystusa, w której uczestniczyła. Przez posługę wynikającą z sakramentu święceń każdy z kapłanów powinien ukazywać potrzebę posłuszeństwa wiary. W sakramencie święceń kapłanom zlecona została potrójna misja: prorocka, kapłańska i królewska. W wykonywaniu tych zadań każdemu z nich pomagać pragnie Matka Zbawiciela. Jej pomoc zawiera się między innymi w tym, że w swoim życiu pokazała, od czego zależy poprawne wypełnianie tej potrójnej misji. Naśladując Jej postawę, kapłani będą mogli poznawać, na czym polega doskonałe wypełnianie płynących z sakramentu święceń zobowiązań. Zadanie skutecznego głoszenia Dobrej Nowiny przez kapłana jest uzależnione od tego, czy najpierw została ona przyjęta i rozważona w głębi serca przez niego samego. Rozważanie w sercu słowa Boga i świadomość, że całe życie należy do Niego, pozwoliło Maryi zamieniać każdą chwilę życia na modlitwę i składanie ofiary. Z kolei opisane na kartach Pisma Świętego wydarzenia w Kanie Galilejskiej zawierają Jej naukę stawiania się w sytuacji drugiego człowieka, dostrzegania jego potrzeb. Ma tam miejsce lekcja oddawania Chrystusowi codziennych spraw (zwłaszcza dotyczących życia duchowego) ludzi, których kapłan spotyka każdego dnia.



THE ROLE OF MARY IN THE LIFE OF A PRIEST
Summary
In the teachings of the Church is depicted the relationship of Mary with the life and ministry of priests. The teaching cited above raises questions: why is it so important to every priest to hold love for the Blessed Virgin Mary, and why should the resulting ministry of the sacrament of Holy Orders be her imitation? How should her imitation be realized?
A priest, who loves Mary and knows her life, learns the secret of fulfilling vocation. Anyone in love with the priest’s lifestyle seeks Mary to become an active part of his life. The priest, with his eyes fixed on Mary's relationship to God, sees her love and obedience. This exact description of faith found perfect realization in Mary that was clear in the announcement. She, by the full submission of intellect and will to God, who reveals his will, bears the whole „novelty” of the faith. Testimony of truth and love will be given by Mary to strengthen courageous priests in pursuit of perfect chastity for life. Mary is an inexhaustible source of confidence, because she is their mother.
In the sacrament of ordination priests were commissioned a triple mission: prophetic, priestly and royal. In performing these tasks, each of them wants to help the Holy Mary – Mother’s Priest. Its support includes, inter alia, in that it showed in his life, which determines the correct completion of this triple mission. Imitating her attitude they will be able to know what the perfect fulfillment of the benefits of the sacrament of Holy Orders obliges. The task of effectively proclaiming the Good News by the priest depends on whether it was first adopted and considered in his own heart. Reflection in the heart of the word of God and the awareness that all life belongs to God helped Mary to convert every moment of this life into prayer and sacrifice. Events described in the Bible (cf. Jn 2:1-11) include intercessory prayer study. The Mother of Christ teaches them to put themselves in a situation of another person, to help identify their needs and understand their viewpoints.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 320

Mierzwinski, B.

Le phénomène du chômage en Pologne aujourd'hui et son influence sur la vie du couple et de la famille. Esquisse d’analyse de théologie pratique

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 119-129
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

ZJAWISKO BEZROBOCIA W POLSCE WSPÓŁCZESNEJ I JEGO WPŁYW NA ŻYCIE MAŁŻEŃSKIE I RODZINNE. Analiza teologiczno-pastoralna.
Streszczenie
Dla teologii pastoralnej szczególne znaczenie ma dokument II Soboru Watykańskiego Gaudium et spes. W konstytucji tej znajdujemy stwierdzenie, że Kościół ma obowiązek odczytywać znaki czasu i interpretować je w świetle Ewangelii (por. nr 4). Jednym z takich znaków czasu doby obecnej jest niezwykle dotkliwy problem bezrobocia, z którym zmaga się większość krajów współczesnego świata. W Polsce problem ten pojawił się z całą ostrością po roku 1989, z chwilą przemian ustrojowych. Artykuł został podzielony na dwie części. W pierwszej znajduje się analiza zjawiska bezrobocia w Polsce po roku 1989. Istotna teza zawiera się w stwierdzeniu, że przejście od gospodarki sterowanej okresu komunistycznego do gospodarki wolnorynkowej, konieczne w państwie, które odzyskało wolność i demokrację, pociągnęło za sobą „rewolucję” na rynku pracy, a jego negatywnym skutkiem był gwałtowny wzrost bezrobocia – od 20 proc. (średnia krajowa) do ponad 40 proc. w niektórych regionach Polski. Poziom, zakres i negatywne skutki bezrobocia zależą od wielu czynników, zwłaszcza od wieku, płci, miejsca zamieszkania, poziomu wykształcenia. Polskie bezrobocie dotyka najbardziej młode pokolenie (18–34 lata) i powoduje masową emigrację zarobkową. Druga część artykułu zawiera refleksję na temat wpływu bezrobocia na życie małżeńskie i rodzinne, opartą na danych statystycznych i badaniach socjologicznych. Bezrobocie ma wiele negatywnych skutków nie tylko w odniesieniu do samego bezrobotnego, lecz także w stosunku do członków jego rodziny, zwłaszcza dzieci. Dotyczy to zdrowia fizycznego i psychicznego, więzi małżeńskiej, relacji rodzinnych. Znacznie utrudnia wychowanie i wykształcenie dzieci. Negatywne skutki bezrobocia wymagają przede wszystkim reakcji ze strony państwa: przeciwdziałania tym skutkom, tworzenia nowych miejsc pracy, pomocy społecznej w trudnych przypadkach. Także Kościół nie może być obojętny wobec tego problemu. Chodzi nie tylko o przedstawienie swojej doktryny społecznej, ale przede wszystkim oferowanie różnych form pomocy bezrobotnym i ich rodzinom.



UNEMPLOYMENT IN CONTEMPORARY POLAND AND ITS IMPACT ON A SPOUSAL AND FAMILY LIFE. THEOLOGICAL AND PASTORAL ANALYSIS
Summary
For a pastoral theology a document of the Second Vatican Council Gaudium et spes is of a special importance. The constitution says that the Church is obliged to read the signs of time and interpret them in the light of the Gospel (see: No. 4). A painful sign of time today is the problem of unemployment which is at stake on most countries of the world. In Poland it became clearly visible after 1989 when political changes were introduced.
The article is divided into two parts. The first includes an analyses of the phenomenon of unemployment in Poland after 1989. A vital thesis presented in the paper is that a transition from a controlled economy of the communist times to a free-market economy, necessary in a country which regained freedom and democracy, triggered a „revolution” on the labour market and its negative effect was an abrupt increase in unemployment – up to 20% as the national average and over 40% in some regions of Poland. Level, impact and negative effects of unemployment depend on many factors, especially on age, sex, place of residence, level of education. Polish unemployment concerns most of all the young (18–34 years) and causes a mass economic emigration.
The second part of the article includes a reflection on the effect of unemployment on spousal and family life on the basis of statistical data and sociological research. Unemployment has many negative effects not only on an unemployed person but also in relation to members of his family, especially children. It concerns physical and mental health, spousal bond, family relations. The problem makes upbringing and educating children more difficult. Negative effects of unemployment require most of all a reaction from the side of the state: fighting the said effects, creation of new job posts, social help in difficult cases. Also the Church cannot remain passive in the face of the problem. Not only does the Church present its social doctrine, but most of all offers various forms of help to the unemployed and their families.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 98

Osewska, E. , Stala, J.

Éducation religieuse et morale dans une école polonaise dans le contexte des transformations socio-politiques

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 148-148
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

PRZEMIANY SPOŁECZNO-POLITYCZNE A WYCHOWANIE RELIGIJNO-MORALNE W POLSKIEJ SZKOLE.
Streszczenie
Po upadku systemu socjalistycznego w Polsce bardzo wyraźnie dostrzeżono kryzys wychowania jako rezultat „choroby postsocjalistycznej”. Dlatego Kościół katolicki w Polsce, zauważając istniejące zagrożenia i wyzwania wobec wychowania, włącza się również w proces formacji religijnej i moralnej dokonujący się w szkole, budując go na solidnych podstawach antropologii personalistycznej. W niniejszym artykule podjęto zagadnienie wychowania moralnego obejmującego podstawowe normy życia chrześcijańskiego, kształtowanie sumienia, wychowanie do wolności i samowychowanie, jak i wychowania religijnego ukazującego świętość jako cel formacji chrześcijańskiej. Odpowiedzialne podjęcie procesu wychowania dzieci zakłada ścisłą współpracę rodziców, nauczycieli i wychowawców.



SOCIO-POLITICAL CHANGES AND RELIGIOUS-MORAL EDUCATION IN POLISH SCHOOL
Summary
Crises of education as the result of the "post-socialist disease" has been noticed in Poland, just after the collapse of the socialist system. Observing many existing treats and challenges towards the education, the Catholic Church in Poland have supported the process of religious and moral formation, building it on the basis of the personalistic anthropology. In this article, authors undertake the issue of moral education, which includes: basic norms of Christian life, the formation of conscious, education towards freedom and self-education; as well as religious education, which presents sanctity as the main goal of Christian formation. Responsible undertaking of education of children presuppose close co-operation of parents, teachers and educators.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 42

Osewska, E.

Reflections on religious education and catechesis in catholic schools in England

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 173-183
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

REFLEKSJE DOTYCZĄCE EDUKACJI RELIGIJNEJ I KATECHEZY W SZKOŁACH KATOLICKICH W ANGLII
Streszczenie
Różnice pomiędzy katechezą i edukacją religijną są zdefiniowane w oficjalnych dokumentach Kościoła katolickiego dotyczących edukacji i wychowania, ale wciąż rodzą problemy w teorii i praktyce edukacji katolickiej. Autorka niniejszego artykułu przedstawia refleksje na temat postrzegania różnic pomiędzy katechezą i edukacją religijną przez teoretyków edukacji katolickiej ze szczególnym odniesieniem do The National Project of Catechesis and Religious Education. Ogromna praca związana z projektem jest odpowiedzią na potrzeby nauczycieli religii, uczniów szkół katolickich, rodziców i katechetów. Jednak obecna sytuacja wymaga, aby wspólnota eklezjalna była gotowa w procesie edukacji religijnej podjąć ryzyko stworzenia języka adekwatnego do opisu zachodzących procesów.



REFLECTIONS ON RELIGIOUS EDUCATION AND CATECHESIS IN CATHOLIC SCHOOLS IN ENGLAND
Summary
The distinctions between catechesis and religious education are recognised in the official Church documents on education, but still are causing problems in Catholic education theory and practice. The author of this article offers some reflections on the research into how far the distinction between catechesis and religious education is has been recognised by the Catholic education theorists with particular reference to the National Project of Catechesis and Religious Education. The immense work of the Project has been to supply current needs of RE teachers, pupils of Catholic schools, parents, catechists. Yet, the present situation requires an ecclesial community which is ready to take the risk of „creating the living language” as a task of the religious education process.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 109

Prijatelj, E.

New approaches to adult catechesis

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 161-172
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

NOWE UJĘCIA KATECHEZY DOROSŁYCH
Streszczenie
Proces dojrzewania w wierze oznacza stałe zmiany i transformacje trwające przez całe życie. W dzisiejszym świecie dorosły wierzący może przetrwać w trudnościach tylko wtedy, gdy osobiście odkryje źródło swojej wiary i potrafidostrzecjejprzemiany.Niniejszyartykułprezentuje typowe cechy wczesnej, średniej i późnej dorosłości zarówno w perspektywie psychologicznego, jak i duchowego rozwoju. Katecheza dorosłych pozwala na głoszenie wiary nie tylko słowem, ale działaniem we wszystkich aspektach tego, co dorosły człowiek przeżywa, czego doświadcza, o czym myśli i decyduje na różnych etapach swojego życia – jako osoba, która pracuje nad sobą, i jako chrześcijanin.



NEW APPROACHES TO ADULT CATECHESIS
Summary
Maturing in faith means permanent and lifelong changes and transformations. Today, an adult believer can only survive if he/she personally discovers the reason of believe and the transformation of faith. The article covers typical features of early, middle and late periods of adulthood in terms of both psychological and spiritual development in individual decades. Adult catechesis gives room both to the proclamation of faith as well as to act in the faith what an adult lives, experiences, thinks and decides in different life stages – as a person who works on him/herselves, and as a Christian.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 90

Sodi, M.

L’Ordo Paenitentiae: „manuale” di spiritualità per la comunità cristiana. Dai contenuti alle metodologie

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 196-210
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

ORDO PAENITENTIAE: „PODRĘCZNIK” DUCHOWOŚCI DLA WSPÓLNOTY CHRZEŚCIJAN. OD TREŚCI DO METODOLOGII
Streszczenie
Istnieje szereg sposobów analitycznego podejścia do księgi liturgicznej, w celu wydobycia z niej potencjału treści i cech, które ją charakteryzują i są dla niej właściwe. Autor powyższego artykułu zapoznaje nas z księgą noszącą tytuł Ordo paenitentiae. Wskazuje na tę księgę jako „podręcznik” duchowości dla wspólnoty chrześcijańskiej. Celem opracowania jest pomoc czytelnikowi w dogłębnym przeżywaniu daru przebaczenia i pojednania. Autor zwraca uwagę na te aspekty pedagogiczne, teologiczne, liturgiczne duszpasterskie omawianego zagadnienia, które powinny być obecne w życiu osoby wierzącej przed celebracją liturgiczną, w czasie jej trwania i po jej zakończeniu. Nadrzędną bowiem sprawą w życiu duchowym chrześcijanina jest to, by całe jego życie otwarte było na nieustanne nawracanie się.



ORDO PAENITENTIAE: „MANUAL” OF SPIRITUALITY FOR CHRISTIAN COMMUNITY. CONTENTS YOU GIVE TO METHODOLOGIES
Summary
There are different ways and perspectives with which one can approach the liturgical book in order to grasp the full potentials and values contained therein. The author examines the Ordo Paenitentiae especially considering it as a „handbook” of spirituality for the Christian community. The goal is one of truly living the forgiveness and reconciliation. For this a set of pedagogical, theological, liturgical and pastoral attentions are to be activated before the celebration, but also during and after, so that the whole Christian life is sustained by a constant attitude of penance, which finds its synthesis really in its celebration.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 537

Tück, J.-H.

Verborgene Gegenwart und betrachtendes Verweilen. Zur poetischen Theologie des Hymnus Adoro te devote

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 226-246
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

UKRYTA OBECNOŚĆ I DOSTRZEGALNE PRZEBYWANIE. O POETYCKIEJ TEOLOGII HYMNU „ADORO TE DEVOTE”
Streszczenie
Hymn Adoro te devote – wyjątkowe świadectwo średniowiecznej pobożności eucharystycznej – wyróżnia się wśród innych hymnów, takich jak Lauda Sion czy Pange lingua, które poetycko opisują Eucharystię, bezpośrednim, modlitewnym zwróceniem się do Chrystusa obecnego w znaku chleba. Autor artykułu wskazuje najpierw na aspekty średniowiecznej mentalności eucharystycznej, które wydają się zapomniane, a mają ogromne znaczenie także dla współczesnego człowieka. Kluczem do analizy teologicznej hymnu jest jego struktura. Najpierw zostaje ukazana wiara jako środek dostępu do ukrytej prawdy (latens veritas), a następnie konsekwencja tejże wiary – życie w Chrystusie i z Chrystusa. W końcu hymn wprowadza modlącego się w perspektywę eschatologiczną – w pragnienie bezpośredniego zobaczenia Zmartwychwstałego. Autor dokonuje analizy tekstu w nawiązaniu do innych dzieł św. Tomasza z Akwinu oraz wskazuje, że także dziś hymn Adoro te devote może być cenną pomocą, by zbliżyć się do misterium Eucharystii.



HIDDEN PRESENCE AND CONTEMPLATING DWELLING. ON A POETIC THEOLOGY OF THE HYMN ADORE TE DEVOTE
Summary
Hymn Adoro te devote – amazing testimony of Eucharistic piety from the Middle Ages – is different from other hymns such as Lauda Sion or Pange lingua which describe the Eucharist in a poetic way since it turns in a prayer directly to Christ present in the sign of bread. The Author of the article points first of all at certain aspects of Eucharistic mentality of the Middle Ages which seem to be forgotten and which are extremely important also for a man of today. The key to a theological analysis of the hymn is its structure. First of all faith is shown as a mean of an access to a hidden truth (latens veritas) followed by the consequence of this faith – life in Christ and with Christ. Finally the hymn introduces a praying person into an eschatological perspective – a desire to see the Risen Lord directly. The Author analysis the text in relation to other works of St. Thomas Aquinas and shows that today the hymn Adoro te devote may be a precious assistance in getting closer to the mystery of the Eucharist.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 134

Volgger, E.

Zur therapeutischen Dimension des musikalischen Gestaltens in der Liturgie

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 21-225
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

TERAPEUTYCZNY WYMIAR MUZYCZNEJ STRONY CELEBRACJI LITURGICZNEJ
Streszczenie
Celem terapii jest wspieranie bądź poprawa zdrowia człowieka. Muzyka liturgiczna z kolei ma za zadanie podtrzymywanie i wspieranie właściwych relacji międzyludzkich oraz pogłębianie wewnętrznej harmonii z Bogiem, która stanowi istotny warunek dobrego samopoczucia, a nawet zdrowia psychicznego i fizycznego. Osoba odpowiedzialna za muzyczną stronę celebracji liturgicznej (posługi) w swojej wspólnocie powinna pamiętać o tym, jakie zestawienia dźwięków są dopuszczalne w terapii muzycznej i które z nich służą nawiązywaniu komunii z Bogiem. Powinna również zdawać sobie sprawę, że istnieje bardzo wielu odbiorców muzyki liturgicznej, a co za tym idzie – różnorodność jej recepcji. Dbałość o stronę artystyczną „terapii” musi zatem współistnieć z akceptacją środowiska, do którego jest skierowana.



TO THE THERAPEUTIC DIMENSION OF THE MUSICAL SHAPE IN THE LITURGY
Summary
Therapy is meant to strengthen or extend one’s health or well-being. Liturgical music wishes to maintain and support this well-being between people and an inner harmony with God as a substantial condition of a physical and psychological health.
It is a common knowledge that a human voice belongs to the world of sounds. A person responsible for a musical side of a liturgical celebration in his community must remember which possibilities of a positive combination are allowed in a musical therapy and which can be considered as appropriate for a contact with God. He must also remember that there are many different listeners who respond to what we understand as a liturgical music. While keeping the artistic principles a real therapist must maintain and accept the existing variety of options.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 37

Zellma, A.

Regional studies as part of teaching religion to polish youth in schools. Prospects, limitations and challenges

Studia Pastoralne 8 (2012) s. 149-160
⇓ pokaż / ukryj streszczenie (show/hide abstract) ⇑

EDUKACJA REGIONALNA POLSKIEJ MŁODZIEŻY W SZKOLNYM NAUCZANIU RELIGII. Możliwości, ograniczenia i wyzwania
Streszczenie
Celem niniejszego artykułu jest ukazanie możliwości, ograniczeń i wyzwań związanych z realizacją edukacji regionalnej polskiej młodzieży w nauczaniu religii. Podjęte analizy koncentrują się wokół zainspirowania młodzieży do poznawania problemów społeczności regionalnej i dziedzictwa kulturowego regionu oraz przygotowania jej do chrześcijańskiego zaangażowania w działania społeczno-kulturowe. Kolejno zostały opisane następujące zagadnienia: istota edukacji regionalnej w polskiej szkole, miejsce i rola edukacji regionalnej w nauczaniu religii, realizacja edukacji regionalnej na lekcjach religii w gimnazjum i w liceum. Wszystkie te problemy zostały ukazane na tle polskiej literatury pedagogicznej i katechetycznej, i jedynie w odniesieniu do młodzieży. Pozwoliły dostrzec złożoność i wieloaspektowość edukacji regionalnej młodzieży w nauczaniu religii. W podsumowaniu wyprowadzono niektóre wnioski i postulaty katechetyczne.



REGIONAL STUDIES AS PART OF TEACHING RELIGION TO POLISH YOUTHS IN SCHOOLS. Prospects, limitations and challenge
Summary
The aim of this paper is to illustrate prospects, limitations and challenges connected with providing the Polish youth with regional education as part of religious education. The conducted research focuses on: supporting the young in discovering the regional community and the regional cultural heritage, and preparing them for Christian involvement in socio-cultural activities in the region. The following issues have been presented: the nature of regional education in Polish schools, the role and place of regional education in teaching religious education, the practice of providing regional education in religion lessons in secondary schools. All the abovementioned issues have been discussed in the light of the Polish pedagogical and catechetical literature and only with reference to the young. They have shown the complexity and the variety of aspects of regional education in teaching religion to the young. In the closing section, some conclusions and catechetic postulates have been presented.


(pokaż artykuł / display full-text)
odsłon: 81




© Wydział Teologiczny UŚ, Katowice